از کتابم، کشورهایی که هرگز فراموش نمی‌کنند، این متن را برای شما نقل می‌کنم که امیدوارم با دقت آن را بخوانید.

وصیت‌نامه‌های عثمان بن ارطغرل، بنیانگذار امپراتوری عثمانی، به پسرش

... عثمان فاتح در سال ۷۲۶ هجری / ۱۳۲۵ میلادی درگذشت و پسرش اورهان را به حکومت پس از خود گماشت. زندگی عثمان سراسر مبارزه و دعوت به سوی خدا بود. علمای دینی شاهزاده را احاطه کرده و بر برنامه‌ریزی اداری و اجرای قوانین در امارت نظارت داشتند. تاریخ، وصیت عثمان به پسرش اورهان را در حالی که در بستر مرگ بود، برای ما حفظ کرده است. این وصیت‌نامه اهمیت تمدنی و روش‌شناسی قانونی داشت که دولت عثمانی بعدها از آن پیروی کرد. عثمان در وصیت‌نامه‌اش گفت: «پسرم، از مشغول شدن به چیزی که خداوند، پروردگار جهانیان، به آن دستور نداده است، برحذر باش. اگر در حکومت با مشکلی مواجه شدی، از علمای دین به عنوان پناهگاه مشورت بگیر. پسرم، به کسانی که از تو اطاعت می‌کنند احترام بگذار، با سربازان سخاوتمند باش و نگذار شیطان تو را با سربازان و پولت فریب دهد. از گمراه شدن از اهل شریعت برحذر باش. پسرم، تو می‌دانی که هدف ما خشنودی خداوند، پروردگار جهانیان است و از طریق جهاد، نور دین ما در همه آفاق گسترش خواهد یافت تا رضایت خداوند متعال حاصل شود. پسرم، ما از کسانی نیستیم که... آنها از روی میل به قدرت یا کنترل افراد جنگ به راه می‌اندازند. ما با اسلام زندگی می‌کنیم و می‌میریم، و این، پسرم، چیزی نیست که تو شایسته آن باشی.»
در کتاب (تاریخ سیاسی دولت والای عثمانی) روایت دیگری از وصیت‌نامه را می‌یابید: «بدان، پسرم، که نشر اسلام، هدایت مردم به سوی آن، و حفظ آبرو و اموال مسلمانان، امانتی بر گردن توست و خداوند متعال در مورد آن از تو سؤال خواهد کرد.»
در کتاب (تراژدی عثمانی‌ها) عبارات دیگری از وصیت عثمان به پسرش اورهان را می‌یابیم که می‌گوید: «پسرم، من به سوی پروردگارم حرکت می‌کنم و به تو افتخار می‌کنم زیرا با مردم منصف خواهی بود، در راه خدا تلاش خواهی کرد، دین اسلام را گسترش خواهی داد. پسرم، تو را به علمای امت می‌سپارم، مرتباً از آنها مراقبت کن، بیشتر به آنها احترام بگذار و از نصیحت آنها پیروی کن، زیرا آنها فقط به نیکی فرمان می‌دهند. پسرم، از انجام کاری که خداوند متعال را خشنود نمی‌کند، برحذر باش و اگر چیزی برایت دشوار است، از علمای شریعت بپرس، زیرا آنها تو را به نیکی راهنمایی خواهند کرد. پسرم، بدان که تنها راه ما در این دنیا راه خداست و تنها هدف ما گسترش دین خداست و ما طالب شهرت یا دنیا نیستیم.»
در (تاریخ مصور عثمانی) فرازهای دیگری از وصیت عثمان آمده است که می‌گوید: «وصیت من به فرزندان و دوستانم، با ادامه جهاد در راه خدا، اعتلای دین شریف اسلام را جاودانه کنید. پرچم شریف اسلام را با کامل‌ترین جهاد برافراشته نگه دارید. همیشه به اسلام خدمت کنید، زیرا خداوند متعال بنده ضعیفی مانند مرا برای فتح کشورها به کار گرفته است. با جهاد در راه خدا، کلمه توحید را به دورترین سرزمین‌ها ببرید. هر کس از خاندان من از حق و عدالت منحرف شود، از شفاعت رسول اعظم در روز قیامت محروم خواهد شد. پسرم، در این دنیا کسی نیست که گردنش تسلیم مرگ نشود. به فرمان خداوند متعال، پایان من نزدیک شده است. این حکومت را به تو می‌سپارم و تو را به پروردگار متعال می‌سپارم. در همه امور خود عدالت پیشه کن.»
این فرمان، روشی بود که عثمانی‌ها از آن پیروی می‌کردند. آن‌ها به علم و نهادهای علمی، ارتش و نهادهای نظامی، علما و احترام به آن‌ها، جهاد که فتوحات را تا دورترین نقاط ارتش مسلمانان به ارمغان آورد، و امارت‌ها و تمدن توجه داشتند.
ما می‌توانیم از طریق این وصیت‌نامه، ارکان، قواعد و پایه‌هایی را که امپراتوری عثمانی بر آنها تأسیس شد، استخراج کنیم.

سرگرد تامر بدر